Svetozar Livada

NASELJENOST SRBA U HRVATSKOJ

-Recenzija rada-

 

Pored uvodnog dela, koji ukazuje na cilj istraživanja, istorijat i značaj popisa stanovništva kao izvora podataka, monografija Svetozara Livade ,,Naseljenost Srba u Hrvatskoj” ima četiri dela.

Prvi deo bavi se istorijskim kontekstom naseljavanja srpskog stanovništva u Hrvatskoj. Prvi zapisi o srpskom stanovništvu u severnoj Dalamaciiji datiraju još iz 14. veka, ali je brojnije naseljavanje Slavonije, Gorskog Kotara, Like, Korduna nastupilo tek nakon  turskih osvajanja. Nije to bila samo puka bežanija nego i strateški razlozi potrebe popunjavanja praznih prostora. To se naročito videlo nakon Austrougarskih osvajanja i stvaranja vojne granice.

Drugi deo analizira demografski razvoj stanovništva Hrvatske po regijama, gradovima i seoskim naseljima prema popisima stanovništva od 1880. do 2011. godine. U periodu od 131 godine na prostoru Hrvatske izvršeno je 14 popisa i oni ukazuju na stabilni udeo hrvatskog i velike fluktuacije nehrvatskog stanovništva. Analizirane su regije Like, Korduna, Banije, Slavonije. Gorskog Kotara, kao i gradovi Zagreb, Split, Rijeka, Osijek, Karlovac, Dubrovnik, Vukovar, Daruvar, Knin i Udbina. Za svako područje daje se tabelarni i grafički pregled po popisima, kao i kvalitativno tumačenje promena.

Treći deo ukazuje na dinamiku neminovnog nestajanja osakaćenog i ostarelog ostatka Srba u Hrvatskoj do polovine ovog veka, a što je bila i Tuđmanova želja. To je samo finale kontinuiranog procesa koji traje od početka Drugog svetskog rata, a što potvrđuje tezu da u Hrvatskoj nikada nije izvršena defašizacija.

U prologu autor ispisuje svoju dokumentovanu optužnicu protiv “hrvatskih integralnih nacionalista” i daje taksativni rezime svih poremećaja.

Monografija ,,Naseljenost Srba u Hrvatskoj” je kompleksno štivo koje je mogao napisati samo autor koji suvereno vlada sa nekoliko nauka: sociologijom, istorijom i demografijom. Svetozar Livada je u tome uspeo. Do sada su mnogi narodi nestali, a da razlozi savremenoj nauci nisu potpuno poznati. Takvi su Etrurci, Tračani, Hazari… Zahvaljujući  monografiji Svetozara Livade ,,Naseljenost Srba u Hrvatskoj” razlozi nestajanja Srba u Hrvatskoj biće svima poznati. Zato, rukopis ove monografije potrebno je što pre lektorisati, objaviti i medijski predstaviti javnosti.

 

Novi Sad, 11. maj 2015.                                                                             Recenzent:

Branislav Đurđev,

dugogodišnji predsednik Društva demografa Jugoslavije